Τεστ αίματος για τη διάγνωση της διπολικής διαταραχής – ο σκεπτικισμός μεταξύ των ερευνητών παραμένει

Τεστ αίματος για τη διάγνωση της διπολικής διαταραχής – ο σκεπτικισμός μεταξύ των ερευνητών παραμένει

Μια νέα εξέταση αίματος που χρησιμοποιεί βιοδείκτες για τη διάκριση της διπολικής διαταραχής από την κατάθλιψη θα μπορούσε να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για μια ακριβή διάγνωση από χρόνια σε εβδομάδες, σύμφωνα με την εταιρεία που ανέπτυξε το τεστ. Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες εκφράζουν ανησυχίες για την εγκυρότητα του τεστ.

Το τεστ χρησιμοποιεί βιοδείκτες που σχετίζονται με την επεξεργασία RNA για τη διάγνωση της νόσου και είναι διαθέσιμο στη Γαλλία από τον Μάρτιο και στην Ιταλία από τον Οκτώβριο του 2023, αφού έλαβε ρυθμιστική έγκριση και στις δύο χώρες.

Ωστόσο, ορισμένοι ερευνητές ανησυχούν για τον μικρό αριθμό θεμάτων στις μελέτες στις οποίες βασίζεται το τεστ, καθώς και για την έλλειψη ανεξάρτητων ανασκοπήσεων αυτών των μελετών. Οι προγραμματιστές του τεστ, η γαλλική start-up Alcediag με έδρα το Μονπελιέ, ισχυρίζονται ότι οι μελέτες τους είναι έγκυρες και αναπαραγώγιμες.

Αυτή η διαφωνία εγείρει μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με τη δυνατότητα των βιοδεικτών – βιολογικών χαρακτηριστικών που μπορούν να υποδεικνύουν μια συγκεκριμένη πάθηση υγείας – να επιτρέψουν προηγούμενες διαγνώσεις και εξατομικευμένες θεραπείες για ψυχιατρικές διαταραχές. «Υπάρχει ρόλος για την έρευνα βιοδεικτών», λέει ο Suresh Sundram, ψυχίατρος στο Πανεπιστήμιο Monash στη Μελβούρνη της Αυστραλίας. «Αλλά αυτή είναι μια πολύ ευαίσθητη περιοχή».

Αργές διαγνώσεις

Η διπολική διαταραχή, ένα φάσμα διαταραχών που χαρακτηρίζεται από εναλλαγές της διάθεσης μεταξύ μανίας και κατάθλιψης, είναι δύσκολο να διαγνωστεί. Περίπου 40 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με τη νόσο και η διαγνωστική διαδικασία, η οποία συχνά περιλαμβάνει πολλαπλές συνεδρίες με ψυχίατρο, διαρκεί κατά μέσο όρο επτά έως δέκα χρόνια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πολλοί ασθενείς επισημαίνονται εσφαλμένα με καταστάσεις όπως π.χ Κατάθλιψη διαγνωστεί και λαμβάνει ακατάλληλες ή αναποτελεσματικές θεραπείες.

Η Alcediag ελπίζει να αλλάξει αυτή τη ζοφερή εικόνα. Η εταιρεία ισχυρίζεται ότι η εξέταση αίματος EDIT-B, η οποία κοστίζει 900 ευρώ (980 δολάρια), μπορεί να βοηθήσει στη διαφοροποίηση της διπολικής διαταραχής από την κατάθλιψη μέσω της χρήσης βιοδεικτών. Το EDIT-B διαφοροποιεί τις δύο ασθένειες εντοπίζοντας ανεπαίσθητες διαφορές στα Επεξεργασία RNA μέτρα – μια ρυθμιστική διαδικασία που μεταβάλλει διάφορους κυτταρικούς μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της γονιδιακής έκφρασης, η οποία με τη σειρά της επηρεάζει τη νευρολογική λειτουργία.

Αρκετές μελέτες έχουν προτείνει ότι οι διαφορές στην επεξεργασία του RNA μπορεί να παίζουν ρόλο σε αυτοάνοσα νοσήματα, καρκίνο, καθώς και ψυχιατρικές διαταραχές. Στην αρχική έρευνα, οι επιστήμονες της Alcediag εντόπισαν διαφορετικά μοτίβα επεξεργασίας RNA που επηρεάζουν οκτώ γονίδια που φαίνεται να διαφέρουν μεταξύ υγιών ατόμων και εκείνων που πάσχουν από κατάθλιψη. Μεταξύ των ασθενών με κατάθλιψη, έξι από αυτά τα γονίδια παρουσιάζουν επίσης παραλλαγές που διακρίνουν αυτούς με κατάθλιψη από εκείνους με διπολική διαταραχή. Αυτές οι διαφορές καταλήγουν σε έναν μοναδικό συνδυασμό – ή υπογραφή – βιοδεικτών που ανακάλυψε η εταιρεία χρησιμοποιώντας έναν αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης που ανέπτυξε.

«Έχουμε μια υπογραφή για άτομα με κατάθλιψη, μια υπογραφή για τους ελέγχους και μια για τη διπολική διαταραχή», λέει η Ντίνα Βάισμαν, συνιδρυτής και επικεφαλής επιστημονικός υπεύθυνος της Alcediag. Σε μια μελέτη του 2022 με 410 συμμετέχοντες, ο αλγόριθμος μπόρεσε να διακρίνει τα 160 άτομα με κατάθλιψη και τα 95 άτομα με διπολική διαταραχή με υψηλή ακρίβεια 1.

Περίπου 80 άτομα έχουν χρησιμοποιήσει το τεστ από τότε που το EDIT-B εμπορευματοποιήθηκε στη Γαλλία και την Ιταλία, είπε ο Weissmann, και τα σχόλια μέχρι στιγμής ήταν θετικά. Αναφέρει την ανέκδοτη αναφορά ενός ατόμου που ανέφερε ότι άλλαξε ένα πιο αποτελεσματικό φάρμακο αφού έλαβε θετικό αποτέλεσμα της εξέτασης. "Ο ασθενής έγραψε στον γιατρό του: "Είναι υπέροχο, είμαι ξανά στα πόδια μου. Ζω ξανά κανονικά", λέει ο Weissmann.

Πιθανοί κίνδυνοι

Για πολλά άτομα με διπολική διαταραχή, μια ταχύτερη και ακριβέστερη διάγνωση θα τους επέτρεπε να λάβουν «τη σωστή φαρμακευτική αγωγή τη σωστή στιγμή», λέει η Marion Leboyer, ψυχίατρος και εκτελεστική διευθύντρια του FondaMental Foundation, ενός ερευνητικού οργανισμού κοντά στο Παρίσι.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει πιθανότητα μια ελαττωματική εξέταση αίματος να διαγνώσει λανθασμένα ή να παραλείψει διαταραχές, προειδοποιεί ο Boris Chaumette, ψυχίατρος στο Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικής Έρευνας στο Παρίσι.

Δεν υπάρχουν στοιχεία μέχρι σήμερα ότι οποιοδήποτε αποτέλεσμα EDIT-B οδήγησε σε εσφαλμένη διάγνωση. Ωστόσο, ο Chaumette και άλλοι εγείρουν ανησυχίες σχετικά με τις μεθόδους ορισμένων μελετών που χρησιμοποιούνται για την απόδειξη της αποτελεσματικότητας του τεστ EDIT-B. Επισημαίνει τους «εγγενείς περιορισμούς» της μελέτης του 2022 με 410 συμμετέχοντες. "Έχετε ένα σύνολο δεδομένων με πολλές μεταβλητές και όχι πολλούς ασθενείς, και ζητάτε από έναν αλγόριθμο να ταξινομήσει τους ανθρώπους. Είναι βέβαιο ότι θα βρει πράγματα που τους ταξινομούν και είναι βέβαιο ότι θα βρει κοινά πράγματα", λέει. «Στην πραγματικότητα, αυτό που παρατηρείται θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει τα αποτελέσματα των θεραπειών».

Ο Chaumette προσθέτει ότι, εκτός από την ομάδα ελέγχου, κάθε άτομο που συμμετείχε στις μελέτες του Alcediag έπαιρνε φάρμακα (όπως συμβαίνει συχνά στην ψυχιατρική έρευνα). Αυτά τα φάρμακα θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα επίπεδα ορισμένων βιοδεικτών, λέει ο Sundram, «έτσι ώστε ο αλγόριθμος να καταγράψει την επίδραση του φαρμάκου».

Ο Weissmann εξηγεί ότι οι συμμετέχοντες στη μελέτη με διπολική διαταραχή και εκείνοι με κατάθλιψη έπαιρναν μια ποικιλία διαφορετικών φαρμάκων. Εάν ο αλγόριθμος είχε διαφοροποιήσει τους ανθρώπους με βάση τις θεραπείες τους, θα τους είχε ταξινομήσει ανά θεραπευτική κατηγορία. Επίσης, σταθεροί ασθενείς - αυτοί με διάγνωση αλλά που δεν είχαν συμπτώματα κατά τη στιγμή της μελέτης - είχαν διαφορετική υπογραφή βιοδείκτη από την ομάδα ελέγχου, υποδηλώνοντας ότι η φαρμακευτική αγωγή τους κατέστειλε τα συμπτώματα χωρίς να επηρεάσει τους δείκτες της υποκείμενης νόσου. Λέει ότι οι δοκιμές του Alcediag περιελάμβαναν εκατοντάδες συμμετέχοντες και ότι η εταιρεία διεξάγει μια νέα κλινική δοκιμή που περιλαμβάνει 436 ασθενείς. τα αποτελέσματα αναμένονται του χρόνου.

Ερωτήσεις σχετικά με την αναπαραγωγιμότητα

Ορισμένες πτυχές των μελετών του Alcediag δυσκολεύουν τους ανεξάρτητους ερευνητές να επανεξετάσουν το έργο, λέει ο Chaumette. Ο αλγόριθμος και ο υποκείμενος κώδικας του δεν έχουν αποκαλυφθεί και οι μελέτες παρακολούθησης που πραγματοποιήθηκαν μετά την αρχική μελέτη του 2022 χρησιμοποίησαν ελαφρώς διαφορετικές εκδόσεις του τεστ. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη που δημοσίευσε η εταιρεία φέτος, ένας βιοδείκτης αφαιρέθηκε από τον αρχικό συνδυασμό και προστέθηκαν τρεις νέοι 2.

Αυτό το ζήτημα οδήγησε στη γαλλική Εθνική Αρχή Υγείας (HAS), έναν ανεξάρτητο φορέα αξιολόγησης προϊόντων υγείας, να απορρίψει το αίτημα της Alcediag για επιστροφή των εξόδων του τεστ από τις γαλλικές υγειονομικές αρχές. «Υπήρχαν διακυμάνσεις απόδοσης μεταξύ των τριών εκδόσεων και δεν είχαμε αιτιολόγηση για το γιατί επιλέχθηκε αυτή η έκδοση και όχι μια άλλη», λέει ο Cédric Carbonneil, επικεφαλής του τμήματος HAS που είναι υπεύθυνος για την αξιολόγηση νέων ιατρικών συσκευών και διαδικασιών. Δεν είναι ασυνήθιστο για εταιρείες που βρίσκονται στα αρχικά στάδια ανάπτυξης να απορρίπτονται αρχικά αιτήσεις. Η HAS αναμένει από την Alcediag να υποβάλει εκ νέου αίτηση, προσθέτει. Η Alcediag εξηγεί ότι έκανε αλλαγές στους βιοδείκτες για να βελτιώσει την απόδοση της δοκιμής και ότι ο αλγόριθμος δεν αποκαλύφθηκε για εμπορικούς λόγους.

Ο Chaumette λέει ότι θα ήθελε να δει μεγαλύτερες μελέτες που να υποστηρίζουν το τεστ προτού διανεμηθεί στους ασθενείς και ελπίζει ότι η Alcediag θα διαθέσει την τεχνολογία της σε ανεξάρτητες ομάδες για την αναπαραγωγή των αποτελεσμάτων. «Αν το εμπορευματοποιήσετε γρήγορα και κατοχυρώσετε τα πάντα χωρίς να μοιράζεστε τίποτα, γίνεται αδιαφανές».

1. Salvetat, Ν. et αϊ. Μετάφρ. Psychiatry 12, 182 (2022).

   Αρθρο
   PubMed
   Google Scholar

2. Salvetat, Ν. et αϊ. J. Affect. Διαταραχή. 356, 385–393 (2024).

   Αρθρο
   PubMed
   Google Scholar

Λήψη παραπομπών